Bhaswati class 12 solutions chapter 10 प्रतीक्षा full solution

Bhaswati class 12 solutions chapter 10 प्रतीक्षा full solution

Bhaswati Class 12th Sanskrit Bhaswati Chapter 3 मातुराञा गरीयसी full solution

1 (क) -का प्रतीक्षां करोति?

उत्तर – राधा प्रतीक्षां करोति ।

(ख) -प्रतोक्षा कौदुशी अस्ति?

उत्तर -प्रतीक्षा चाञ्चल्यपूरिता अस्ति

(ग) -कः दर्शनं न ददाति?

उत्तर -श्रीकृष्णः दर्शनं न ददाति ।

(घ) -‘ प्रतीक्षा” पाठः कस्मात्‌ ग्रन्थात्‌ अनूदितः?

उत्तर -‘प्रतीक्षा’ पाठः ‘श्रीराधा’ ग्रन्थात् अनूदितः ।

2(क) -अहं कथं प्रतीक्षे ?

उत्तर -अहं दिन-दिनं रजनीं-रजनीं च प्रतीक्षे।

(ख) -राधा पूर्णतया आत्मनः किं करतुं वाञ्छति?

उत्तर -राधा पूर्णतया आत्मनः एकमेव रूपं कर्तुं वाञ्छति।

(ग) -एकदा कूत्र समुपस्थास्यसि?

उत्तर -एकदा निर्जनवेलायां मे परमायुषः मदन्तिके समुपस्थास्यसि।

घ) -एकमेव रूपं भूत्वा कर्थं चिहितम्‌?

उत्तर -एकमेव रूपं भूत्वा अन्यच्चन किंचन रूपं नामान्तर-चिह्नितम्।

(ङ) -छायेव सः कत्र दश्यते?

उत्तर -छायेव सः कस्यचिन्नाम्नो रूपे स्थाने तस्योपजायमानं दृश्यते।


(च) -यदा वा दश्यते तदा कथं भूत्वा तिष्ठति?

उत्तर -यदा वा दृश्यते तदा लोचनविषयातीतं भूत्वा तिष्ठति।

३- (क) -तथापि न भजति स्पष्टरूपताम्‌।

उत्तर -तथापि न भजति काम् ?


(ख) -अथवा दश्यते स्फुरज्जलवक्षसि।

उत्तर -अथवा दृश्यते कुत्र ?

(ग) -स्थाने तस्य उपजायमानं दश्यते।

उत्तर -स्थाने कस्य उपजायमानं दृश्यते ?

(घ) -निर्जनवेलायां मदन्तिके समुपस्थास्यसि।

उत्तर -कदा मदन्तिके समुपस्थास्यति ?

(ङ) -पुनः कालो वर्तते शेषः।

उत्तर -पुनः को वर्तते शेषः ?

4 –विशेषण-विशेष्यपदवानां समुचितं मेलनं कुरुत-

चाज्वलपुरितायाम्‌……….. कालः

उपकूलवर्तिनाम्‌…… रूपम्‌

नामान्तरचिहितम्‌….. दुश्याभिलापैः

शेषः…… प्रतीक्षायाम्‌

बहुविधैः …… पादपानाम्

उत्तर –
विशेषणपदम् …….. विषेष्यपदम्

चाञ्चल्यपूरितायाम् → प्रतीक्षायाम्

उपकूलवर्तिनाम् → पादपानाम्

नामान्तरचिह्नितम् → रूपम्

शेषः → काल:

बहुविधैः → दृश्याभिलाषैः

5 अधोलिखितेषु सन्धिच्छेदं कुरूत-

अर्धाधिकम्‌. छयेव, तस्योपजायमानम्‌, अन्यच्चन, कस्यचित्नाम्नः, तद्रुपतया, प्रतीक्चेऽहम्‌, तावन्मे।

उत्तर –
अर्धाधिकम् → अर्ध + अधिकम्

छायेव → छाया + इव

तस्योपजायमानम् → तस्य + उपजायमानम्

अन्यच्चन → अन्यत् + चन

कस्यचिन्नाम्नः → कस्यचित् + नाम्नः

तद्रूपतया → तत् + रूपतया

प्रतीक्षेऽहम् → प्रतीक्षे + अहम्

तावन्मे → तावत् + मे

6 अधोलिखितानां पदानां वाक्येषु प्रयोगं व्सुरुत-

भूत्वा. स्थाने, दृश्यते, विद्यते. प्रतीक्षा. दर्शनम्‌. अन्तके।
उत्तर –
भूत्वा → राधा निराशा भूत्वा इदं कथयति।

स्थाने → स्थाने महान् प्रजाधनापव्ययः न कर्त्तव्यः।

दृश्यते → श्रीकृष्णः कदाचित् दृश्यते कदाचिन्न।

विद्यते → अपूर्वः कोऽपि कोशोऽयं विद्यते तव भारती।

प्रतीक्षा → राधायाः प्रतीक्षा अतिदीर्घा आसीत्।

दर्शनम् → न जाने तव दर्शनं कदा भविष्यति।

अन्तिके → कृष्णस्य अन्तिके एव राधा वसति।

7 अधोलिखितानां पदपरिच्चयो देयः।

ददासि. भूत्वा, दृष्टे, वक्षसि, आयुषः, आत्मनः, कर्तुम्‌. समाच्छन्म्‌।

उत्तर –
ददासि → दा धातुः, लट्लकारः, मध्यम पुरुषः, एकवचनम्।

भूत्वा → भू धातु + क्त्वा प्रत्ययः, अव्ययपदम्।

दष्टे → ‘दृष्ट’ शब्द: पुल्लिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः एकवचनम्।

वक्षसि → ‘वक्षस्’ शब्द: नपुंसकलिंगः, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्।

आयुषः → ‘आयुस्’ शब्द: नपुंसकलिंगः, पञ्चमी/षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम्।

आत्मनः → ‘आत्मन्’ शब्दः, नपुंसकलिंगः, पञ्चमी/षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम्।

कर्तुम् → कृ धातुः + तुमुन् प्रत्ययः, अव्ययपदम्।

समाच्छन्नम् → सम् + आ + छद् + क्त प्रत्ययः।

Leave a Comment

Your email address will not be published.

Scroll to Top